SỰ TÍCH (HÒN ĐÁ TRẮNG)

Tên gọi của người Hà Nhì: Phú Tư (À Pó Ụ Phú)

Tên gọi tiếng phổ thông: Hòn Đá Trắng

      Tên gọi tiếng Hán: Thánh Thần Chấn Biên

Vào những năm 30 của thế kỷ XVIII, các thị tộc và bộ lạc tranh chấp của cải vật chất. Các dòng tộc không còn đoàn kết; kẻ mạnh làm tộc trưởng hoặc vua của vùng, kẻ yếu làm nô lệ.

Ông cụ Phú Tư là vua của một vùng. Sau khi xảy ra xung đột, tình trạng tranh chấp đất đai, của cải vật chất ngày càng gay gắt; xích mích giữa tộc này với tộc kia trở thành một vấn đề khó giải quyết. Sau một thời gian tranh chấp, xung đột, ông cụ Phú Tư (Đá Trắng) không còn chỗ dung thân, buộc phải rời đi để tìm một vùng đất khác sinh sống.

Sau nhiều ngày đêm vượt núi, băng rừng, vất vả đi qua những quãng đường đầy gian nan, ông cụ Phú Tư (Đá Trắng) cùng bà Phú Nhù (vợ của ông Phú Tư) đến bản Mí Gớ thuộc Trung Quốc, để gây dựng cuộc sống. Tuy nhiên, kẻ địch không ngừng truy sát vợ chồng ông Phú Tư và bà Phú Nhù, nên hai người tiếp tục phải rời đi, tìm nơi ở mới xa hơn và an toàn hơn.

Sau những ngày đêm vượt qua quãng đường đầy gian nan, vất vả, ông Phú Tư (Đá Trắng) đến địa điểm hiện nay. Bà Phú Nhù, vợ của ông cụ Đá Trắng, lại để quên “Điệu đeo con” ở bên Trung Quốc, tại bản Mí Gớ, nên buộc phải quay lại lấy. Ông cụ Phú Tư (Đá Trắng) chờ mãi mà không thấy bà Phú Nhù quay về nơi hẹn. Sau đó, ông suy kiệt, tử trần và hóa thân thành Đá. Bà Phú Nhù, vợ của ông Phú Tư, cũng bị kẻ địch truy sát nên hóa thân thành Đá ở bản Mí Gớ, bên Trung Quốc. Từ đó, ông cụ Đá Trắng trở thành một mốc tự nhiên giữa Việt Nam và Trung Quốc, là mốc bất khả xâm phạm.

Sau những tháng ngày du canh, du cư, nay đây mai đó, bản Pa Thắng được các ông cụ thống nhất thành lập với 05 hộ gia đình, có mặt bằng rộng và đất đai màu mỡ. Sau một thời gian ổn định cuộc sống, định cư, khai phá nương rẫy để trồng lúa, ngô…, người dân gặp cảnh mất mùa, không có nguồn thu nhập, nạn đói lại chồng chất, phải dựa vào củ nâu, củ mài để kiếm sống qua ngày.

Vào khoảng những năm 1880, một bà già đi đào củ mài dưới Đá Trắng. Đang đào củ mài, bà đứng lên thấy một con Hổ to lớn ở bên cạnh. Bà sợ hãi và bỏ chạy; càng chạy, con Hổ càng đuổi theo. Sau khi chạy một quãng đường dài, con Hổ phát ra tiếng người “Tôi là cụ Đá Trắng hóa thân Hổ”, nếu hằng năm lên thờ cúng tôi thì tôi sẽ phù hộ cho mùa màng bội thu, con cháu khỏe mạnh”.

Từ đó, hằng năm, Nhân dân bản Pa Thắng tổ chức lễ thờ cúng ông cụ Phú Tư (Đá Trắng) vào “Ngày Dần” cuối tháng 12 hoặc tháng 01 dương lịch hằng năm, cùng thời điểm lễ hội cúng bản. Từ ngày tổ chức thờ cúng, điều kiện kinh tế của Nhân dân phát triển khá toàn diện, thu nhập ổn định, con cháu khỏe mạnh, chăm ngoan, học giỏi. Ông cụ Đá Trắng đã trở thành biểu tượng tâm linh của bản Pa Thắng nói riêng và xã Thu Lũm nói chung. Việc thờ cúng Hòn Đá Trắng đã đi vào huyền thoại, được truyền từ ông cha đến con cháu ngày nay./.

Quang cảnh một số hình ảnh hoạt động thờ cúng